Terug

MEDICIJNEN  op  MAAT

 HomeAlgemeenZiektenMedicijnen

BLOED  &  BLOEDSOMLOOP

Bloedarmoede

INHOUD

Bloedarmoede
IJzergebrekanemie
Macrocytaire  anemie

Men spreekt van bloedarmoede (anemie) als het circulerende bloed een tekort aan rode bloedcellen (erytrocyten) en/of een te laag gehalte aan rode bloedkleurstof (meestal hemoglobine genoemd) per cel heeft. De klachten bestaan meestal uit bleekheid, oorsuizen, moeheid, af en toe zwarte vlekken of 'sterretjes' zien, duizeligheid, hoofdpijn, kortademigheid en hartkloppingen.

Een tekort aan rode bloedcellen of hemoglobine kan verschillende oorzaken hebben:

Wat de oorzaak ook is, er zullen voldoende bouwstoffen aanwezig moeten zijn om de tekorten op te heffen. IJzer is nodig voor de aanmaak van de rode bloedkleurstof; vitamine B12 en foliumzuur zijn noodzakelijk voor een normale aanmaak van de rode bloedcellen.


Stroomdiagram bij de behandeling van bloedarmoede.

 

IJzergebrekanemie
Bloedarmoede door een tekort aan ijzer, de zogenoemde ijzergebrekanemie, is verreweg de meest voorkomende vorm. Het tekort kan worden veroorzaakt doordat er te weinig ijzer wordt opgenomen uit voedsel dat te weinig ijzer bevat. Het kan ook het gevolg zijn van chronisch bloedverlies. Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd wordt ijzergebrekanemie verreweg het meest aangetroffen. Overvloedige menstruaties zijn dan in 80-90% van de gevallen de oorzaak van het ijzertekort. Bij personen ouder dan 40 jaar kan de bloedarmoede het gevolg zijn van dikkedarmkanker. Behalve dat er een tekort aan rode bloedcellen en hemoglobine wordt geconstateerd, zijn de rode bloedcellen kleiner dan normaal. Deze vorm van bloedarmoede wordt dan ook wel microcytaire anemie genoemd.

Het ijzertekort kan worden opgeheven door gedurende langere tijd elke dag extra ijzer te slikken. Dat gebeurt in de vorm van een ijzerzouten, zoals ferrochloride (merkloos, Ferrochloride FNA), ferrofumaraat (merkloos), ferrosulfaat (Fero-Gradumet®) of ferrogluconaat (Losferron®). De opname van ijzer vanuit het maag-darmkanaal varieert van 15-35% en is vooral afhankelijk van de vullingstoestand van de maag. Afhankelijk van de uitgangswaarde keert de hemoglobinewaarde (Hb-waarde) doorgaans in vier tot zes weken terug tot de norm (bij mannen 8,5-11 mmol/l, bij vrouwen 7,5-10 mmol/l); een stijging van ten minste 0,5 mmol/l per week is gebruikelijk. Het dan nog aanwezige ‘latente’ ijzertekort (in lever, milt en beenmerg) vereist voortzetting van de ijzersuppletie gedurende ongeveer zes weken, zij het in een lagere (doorgaans gehalveerde) dosering.  Te hoge, dagelijkse doseringen veroorzaken vaak maag-darmklachten in de vorm van misselijkheid en maagpijn, diarree dan wel obstipatie. De ontlasting wordt dikwijls zwart gekleurd. Vloeibare ijzerpreparaten kunnen verkleuring van de tanden geven. IJzerpreparaten dienen niet met melk te worden ingenomen, de opname is dan veel minder. Dat geldt ook voor de gelijktijdige inname van de antibiotica tetracylinen en chinolonen alsmede van bisfosfonaten, middelen die tegen botontkalking worden gebruikt. Geadviseerd wordt deze middelen op een ander tijdstip in te nemen: bijvoorbeeld een interval van circa drie uur in acht te nemen.  Als orale therapie (dus via de mond) niet voldoende effectief is, kan ijzertoediening per injectie worden overwogen. Ferrioxidesaccharaat (merkloos, Venofer®), ijzercarboxymaltose (Ferinject®), ijzerisomaltoside (Monofer®) en ijzerdextraan (Cosmofer®) zijn dan de beschikbare preparaten die intraveneus (dus via een ader) moeten worden toegediend.
 

Macrocytaire  anemie
Een andere vorm van bloedarmoede, die veel minder vaak voorkomt, is het gevolg van een vitamine B12- of een foliumzuur(vitamine B11)-tekort. Anders dan bij ijzergeberkanemie gaat het dan om een tekort van rode bloedcellen die te groot, dus macrocytair zijn. Als het gaat om een vitamine-B12-tekort dan wordt de bloedarmoede meestal pernicieuze anemie genoemd (pernicieus betekent schadelijk, verderfelijk). Behalve dat dit tekort zich uit in bloedarmoede, kunnen ook andere orgaansystemen worden beïnvloed. Zo kunnen neurologische afwijkingen ontstaan. Het tekort aan vitamine B12 ontstaat doordat de maag vanwege een zogenoemde 'autoimmuunziekte' een factor mist om het vitamine B12 uit het voedsel op te nemen. Het tekort kan dan per injectie worden aangevuld en wel door hydroxocobalamine (merkloos, Hydrocobamine®, Vitamine B12), dat dan levenslang moet worden toegediend. In Nederland heeft men lang gedacht dat vitamine B12 alleen via een injectie in de spieren kan worden toegediend. In tegenstelling tot Nederland is orale (dus via de mond) vitamine B12-suppletie al vele jaren gebruikelijk in landen als Zweden en Canada, waar ongeveer 70-80% van de mensen met een vitamine B12-deficiëntie op deze manier wordt behandeld. Onderzoek heeft uitgewezen dat de orale toediening even effectief is als de toediening per injectie.

Bij een macrocytaire anemie die door foliumzuurtekort wordt veroorzaakt - waarbij een vitamine B12-tekort in ieder geval eerst moet zijn uitgesloten - wordt veelal foliumzuur (merkloos)  gegeven, dat via de mond wordt ingenomen. Tegenwoordig wordt foliumzuur ook aangeraden aan alle vrouwen die zwanger willen worden. De kans dat ze een kind krijgen met ernstige aangeboren afwijkingen (open ruggetje) is dan veel kleiner (zie ook het onderdeel vitaminen in de sectie 'Van Voeding tot Doping').

Overzicht  medicatie  bij  bloedarmoede

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
IJzergebrekanemie

ferrioxidesaccharaat

ferrochloride



ferrofumaraat


ferrogluconaat

ferrosulfaat


ijzercarboxymaltose


ijzerisomaltoside

ijzerdextrancomplex

merkloos, Venofer®

merkloos
Ferrochloride FNA


merkloos


Losferron®


Fero Gradumet®


Ferinject®

Diafer®
, Monofer®

Cosmofer®

  injectie/infusievlst: 20 mg/ml
 
 drank:
45 mg/ml
 

 suspensie:
20 mg/ml
 tablet:
100 en 200 mg
 
 bruistablet:
695 mg
 
 tablet mga*:
325 mg
 
 injectie/infusievlst:
50 mg/ml
 
 injectie/infusievlst:
50, 100 mg/ml
 
 injectie/infusievlst: 50 mg/ml
Macrocytaire  anemie
foliumzuur

hydroxocobalamine

 

merkloos

merkloos
Hydrocobamine®
Vitamine B
12

 tablet: ½ en 5 mg

 i
njectievloeistof: 500 microg/ml
 
tablet: 100 en 1000 microgram
 
mga* = met gereguleerde afgifte

 

Steun 'Medicijnen op Maat':  een  OPROEP !

Externe links:
    https://www.thuisarts.nl (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.nhg.org (Nederlands Huisartsen Genootschap)
    http://www.farmacotherapeutischkompas.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)

Terug