Terug

MEDICIJNEN  op  MAAT

 HomeAlgemeenZiektenMedicijnen

HUIDAANDOENINGEN

Huidinfecties

INHOUD

 schimmelinfecties
   ▪ zwemmerseczeem
   ▪
ringworm
   ▪
hoofdschimmel
   ▪
kalknagels
   ▪
antimycotica
       ▫ lokale middelen
       ▫
orale middelen
 
virale  huidinfecties
   ▪
koortslip
   ▪
gordelroos
   ▪
wratten
 
bacteriële  huidinfecties
   ▪
impetigo (krentenbaard)
   ▪
steenpuisten
   rosacea
   ▪
wondroos

   ziekte van Lyme
      antibiotica

Er zijn vele huidinfecties bekend. Ze kunnen worden veroorzaakt door virussen, bacteriën, schimmels en parasieten. Deze laatste verwekkers van huidinfecties komen in onze streken vrij zelden voor. In veel gevallen baseert men de diagnose en de identificatie van de verwekker op de symptomen (hoe ziet de huidafwijking eruit, is er jeuk of pijn, is de afwijking acuut of juist zeer geleidelijk ontstaan) en de lokalisatie. Om een effectieve behandeling te kunnen instellen, is het van belang te weten welke verwekker de huidinfectie veroorzaakt.
Hieronder worden de in Nederland meest voorkomende huidinfecties en hun behandeling besproken.    
 

Schimmelinfecties

Ondanks het feit dat de algemene lichaamshygiëne de laatste decennia sterk verbeterd is, heeft dit niet geleid tot een daling van het aantal schimmelinfecties op de huid (dermatomycosen). Enkele hygiënische maatregelen werken juist averechts. Veelvuldig en intensief wassen met zeep bevordert het ontstaan van schimmelinfecties van de huid. Als de huid sterk doorweekt is en met zeep of andere middelen ontvet is, vinden schimmelsporen een goede voedingsbodem. Ook het dragen van sokken en schoenen van kunststof materialen bevordert het ontstaan van schimmelinfecties aan de voeten. Mensen die in een vochtige omgeving werken, lopen een groter risico, bijvoorbeeld verpleegkundigen, wasserij- en keukenpersoneel en mensen die vaak in zwembaden, gemeenschappelijke douches of kleedkamers komen, zoals sporters.

Veel schimmelsoorten hebben een voorkeur voor de huid. Men noemt ze dermatofyten. Ze hebben gemeen dat ze zich in de hoornlaag van de huid ophouden en in principe op elke plaats een infectie kunnen veroorzaken. Zijn de voeten en tenen de voorkeursplaatsen, dan spreekt men van zwemmerseczeem (tinea pedis, ‘athlete’s foot’). Deze aandoening wordt meestal gekenmerkt door een vochtige, schilferende en weke huid tussen de tenen en gaat gepaard met roodheid, kloven en beschadigingen. Aan de onderkant van de tenen kunnen zich al of niet ingedroogde blaasjes bevinden en een roodverkleurde huid met pijnlijke kloven. Pijn en jeuk kunnen het lopen belemmeren. Zijn de liezen en de romp aangedaan, dan spreekt men vaak van ringworm (trichofytose). Bij ringworm zijn ronde haarden met roodheid, schilfering en puistjes zichtbaar. In een later stadium verbleekt de roodheid in het centrum van de haarden, zodat deze een ringvormig uiterlijk krijgen; vandaar de naam ‘ringworm’. Minder frequent worden de handen, de armen, de oksels, de benen en het gezicht aangedaan. Bij kinderen kunnen bepaalde schimmelsoorten de behaarde hoofdhuid en de haren infecteren: hoofdschimmel (tinea capitis, favus, ook wel eens kletskop genoemd). Dit kan tijdelijk tot haarverlies leiden. Als de nagels zijn aangetast, spreekt men van kalknagels (onychomycosen).

Antimycotica
Lokale  middelen

Er zijn vrij veel middelen tegen schimmels (antimycotica) beschikbaar voor lokale behandeling van schimmelinfecties van de huid. Van de oudere middelen wordt alleen nog de combinatie van benzoëzuur (merkloos) en salicylzuur (merkloos) gebruikt, onder de namen Benzoëzuursalicylzuur FNA en Whitfields (verkrijgbaar als crème en zalf). In vergelijking met de modernere middelen heeft dit middel een zwakkere werking, waardoor het middel beperkt effectief is. Bij het gebruik van benzoëzuur moet rekening worden gehouden met het optreden van overgevoeligheidsreacties.

Imidazolen zijn antimycotica die werkzaam zijn tegen zowel huidschimmels als gisten (onder andere Candida albicans, de verwekker van vaginale schimmelinfecties; zie ook de sectie 'Seks & Voortplanting'). Door lokale toepassing op huid en slijmvliezen ontstaan zelden bijwerkingen. Op dit moment zijn verkrijgbaar clotrimazol (merkloos, Canesten®), ketoconazol (merkloos, Nizoral®), miconazol (merkloos, Daktarin®, Dermacure®) en sulconazol (Myk®). Miconazol is het bekendste en meest gebruikte middel, vooral omdat het verkrijgbaar is als hydrofiele crème, nagellak, smeersel, zalf en strooipoeder. Overigens zijn in vergelijkende onderzoeken onderling geen duidelijke verschillen in effectiviteit geconstateerd. Andere effectieve antimycotica zijn terbinafine (merkloos, Lamisil®) en ciclopirox (Loprox®). De indruk bestaat dat met name met terbinafine een sneller resultaat kan worden behaald dan met andere lokale antimycotica. Terbinafine en ciclopirox worden vooralsnog als alternatieven beschouwd indien een imidazolpreparaat onvoldoende helpt.

Bij schimmelinfecties met ernstige ontstekingsreacties kan een combinatie van een lokaal antimycoticum met een lokaal corticosteroïd overwogen worden. Gebleken is dat klachten als jeuk, pijn en nattende afscheiding sneller verdwijnen wanneer aan het antimycoticum een zwak werkzaam corticosteroïd als hydrocortison is toegevoegd. Zo wordt de combinatie miconazol-hydrocortison (merkloos, Daktacort®) nogal eens gebruikt. Nadat de ernstigste ontstekingsverschijnselen na enige dagen zijn verdwenen, kan de schimmelinfectie verder behandeld worden met alleen miconazol.

Schimmelinfecties van de huid zijn meestal zeer hardnekkig, waardoor de behandeling vele weken tot maanden kan duren. Bij zwemmerseczeem is een tweemaal daagse applicatie – bijvoorbeeld ’s morgens bij het aankleden en ’s avonds bij het uitkleden – met een antimycoticum-bevattende crème gedurende minstens drie tot vijf weken in principe afdoende. Van belang is dat de crème wordt aangebracht nadat de voeten goed zijn gewassen (bij voorkeur niet met zeep, maar met lauw water), goed zijn afgedroogd en de schilfers voorzichtig zijn verwijderd. Meestal wordt aangeraden ook tussen de tenen wat poeder met antimycoticum te strooien, en ook in de sokken en schoenen. Als men veel last van zweetvoeten heeft, is het raadzaam tussentijds schone sokken aan te trekken.

Orale  middelen
Hoofdschimmel bij kinderen is met een lokaal antimycoticum niet afdoende te behandelen, omdat de infectiehaarden niet goed worden bereikt. Overigens verdwijnt deze aandoening op latere leeftijd meestal vanzelf, ook zonder geneesmiddelen. Als er echt hinderlijke klachten zijn – en die kunnen natuurlijk ook te maken hebben met een niet al te fraai uiterlijk, zoals schilfers en kale plekken in het haar – kan men het best een antimycoticum via de mond (oraal) nemen. Op basis van hun effectiviteit en hun bijwerkingenprofiel komen daarvoor fluconazol (merkloos, Diflucan®), itraconazol (merkloos, Trisporal®) en terbinafine (merkloos) in aanmerking. Hoewel itraconazol in enkele onderzoeken bij kinderen met hoofdschimmel even effectief lijkt te zijn als terbinafine, is itraconazol echter (nog) niet officieel geregistreerd voor toepassing bij kinderen. Voor terbinafine is dat wel het geval, zodat dit het middel van keuze is bij kinderen. Indien terbinafine onverhoopt niet (voldoende) effectief is, wordt meestal alsnog itraconazol voorgeschreven.

De frequentst optredende bijwerkingen van terbinafine en itraconazol zijn maag-darmstoornissen: opgezet gevoel, minder eetlust, misselijkheid, lichte buikpijn, diarree. Ook niet-ernstige huidreacties (roodheid, jeukende bulten) of spierpijn kunnen voorkomen. Wat minder frequent treden smaak- en reukveranderingen op, waaronder smaakverlies. Nadat men met de behandeling is gestopt, komt de smaak in de meeste gevallen binnen enkele maanden terug. Wat men meestal niet weet, is dat de schimmels die verantwoordelijk zijn voor de hoofdschimmel, vaak afkomstig zijn van huisdieren, in het bijzonder van katten. Als dat het geval is, is het verstandig de dieren ook te laten behandelen of te ontsmetten door de dierenarts. De belangrijkste infectiebron is dan verdwenen en daarmee is de kans op terugkeer van deze hinderlijke aandoening erg klein.

Schimmelinfecties van de nagels worden vrijwel altijd door bepaalde huidschimmels veroorzaakt. In veel gevallen gaat het om een cosmetisch probleem: kalknagels. Andere klachten ontbreken meestal. Een succesvolle behandeling is alleen mogelijk met oraal gebruik van antimycotica gedurende lange tijd. Kalknagels kunnen zowel met terbinafine als met itraconazol (Trisporal®) succesvol worden behandeld. De behandelingsduur is tamelijk lang, zes tot twaalf weken of langer, waardoor de kans op bijwerkingen (zie hierboven) niet gering is.

overzicht   medicatie  bij  schimmelinfecties

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
Lokale  antimycotica
benzoëzuur/
    /salicylzuur


ciclopirox

clotrimazol

ketoconazol

miconazol



miconazol/
   /hydrocortison


sulconazol

terbinafine
 

merkloos, Benzoëzuur-
salicylzuur FNA
Whitfields®

Loprox®

merkloos, Canesten®

merkloos, Nizoral®

merkloos, Daktarin®
Dermacure®
Miconazol FNA

merkloos, Daktacort®


Myk®

merkloos, Lamisil®
 

 crème, zalf: 50/50 mg/g


 
 crème:
1%
 
 crème:
1%
 
 crème:
2%
 
 crème, zalf:
2%
 
nagellak, smeersel: 2%
 strooipoeder: 2%
 
 crème, zalf:
20/10 mg/g
 

 crème:
1%; lotion: 1%
 
 crème, gel, huidspray:
1%
 
oplossing: 1%
Orale  antimycotica
fluconazol


itraconazol

terbinafine

merkloos, Diflucan®


merkloos, Trisporal®

merkloos

 capsule: 50, 150 en 200 mg
 suspensie:
10 en 40 mg/ml

 capsule:
100 mg; drank: 10 mg/ml

 
 tablet: 250 mg


Externe links:
    https://www.thuisarts.nl (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.huidhuis.nl (Het Huidhuis)
    http://www.huidfonds.nl (Stichting Nationaal Huidfonds)
    https://www.nhg.org (Nederlands Huisartsen Genootschap)
    http://www.rivm.nl (Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding, RIVM)
    http://www.farmacotherapeutischkompas.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)
    http://www.geneesmiddelenbulletin.nl (Geneesmiddelenbulletin)


Virale  huidinfecties

Koortslip
Een koortslip (herpes labialis) is een veelvoorkomende aandoening, die veroorzaakt wordt door een infectie met het herpes-simplex-virus. Ditzelfde virus kan ook een infectie van de geslachtsdelen (herpes genitalis; zie ook het onderdeel 'SOA' in de sectie 'Seks & Voortplanting') of van de ogen (herpes-simplexkeratitis; zie ook 'Oogaandoeningen' in de sectie 'Oog- & Oordoeningen') veroorzaken. De verschijnselen van een koortslip zijn blaasjes of zweren rond de mond, die voorafgegaan worden door jeuk, pijn, irritatie of een branderig gevoel. Besmetting kan optreden tijdens zoenen of orale seks. Hoewel een koortslip na acht tot tien dagen spontaan herstelt, kan de infectie van tijd tot tijd terugkomen, zelfs na vele jaren. Het vervelende is dat het virus waarschijnlijk levenslang aanwezig blijft, hoewel het niet altijd even actief is. Koorts, zonlicht of het gebruik van geneesmiddelen die de afweer verminderen, kunnen het virus opnieuw activeren. Mogelijk geldt dat ook voor stress, vermoeidheid en menstruatie, hoewel dat nooit met zekerheid is aangetoond.

Vele middelen die voor de behandeling van een koortslip verkrijgbaar zijn, zijn niet werkzaam. Het enige middel waarvan enige werkzaamheid kan worden verwacht, is een crème met aciclovir cutaan (merkloos, Koortslip crème®, Zovirax koortslip®). Het is alleen werkzaam als het bij de eerste symptomen van een naderende koortslip (jeuk, branderig gevoel) meteen wordt gebruikt. Als er al blaasjes of zweren zichtbaar zijn, heeft het gebruik van aciclovir geen zin meer. De crème moet vijfmaal per dag (met tussenpozen van ca. 4 uur) gedurende vier dagen per week worden opgebracht. Maar dit is beslist geen garantie dat deze hinderlijke aandoening daarmee voorgoed tot het verleden behoort.

Gordelroos
Gordelroos (herpes zoster) is een huidinfectie die wordt veroorzaakt door het varicella-zostervirus (zie ook gordelroos in het onderdeel 'Neurogene Pijn' in de sectie 'Pijn & Pijnbestrijding'). Dit is een herpesvirus dat identiek is aan het virus dat waterpokken veroorzaakt. Meestal op de romp ontstaan groepen blaasjes met een rode verkleuring van de huid in het gebied van een gevoelszenuw. De aandoening, die met jeuk en hevige pijn gepaard kan gaan, duurt meestal enige weken en geneest vanzelf.

In de acute fase kan aciclovir (merkloos, Zovirax®), famciclovir (merkloos) of valaciclovir (merkloos, Zelitrex®) worden gegeven via de mond (oraal), waardoor de klachten minder hevig zijn en de infectie wat sneller geneest. Let wel, het middel dient binnen 48 uur na het optreden van de huiduitslag te worden ingenomen, anders heeft de behandeling geen zin! Het voordeel van famciclovir en valaciclovir boven aciclovir is dat deze middelen driemaal per dag gedurende een week in plaats van vijfmaal per dag gedurende een week moet worden ingenomen. De bijwerkingen van aciclovir, valaciclovir en in iets mindere mate famciclovir zijn misselijkheid, hoofdpijn, vermoeidheid en huiduitslag.

Bij een klein deel van de patiënten ontstaat na de spontane genezing van de blaasjes echter een zeer vervelende complicatie: de zogenoemde postherpetische neuralgie. De kenmerken daarvan zijn pijn en hevige jeuk, die vele maanden tot zelfs jaren kunnen duren. In enkele onderzoeken is gebleken dat aciclovir, famciclovir of valaciclovir uitsluitend het acute stadium van gordelroos gunstig kan beïnvloeden, maar geen effect heeft op de postherpetische pijn. Ook de gebruikelijke pijnstillers en zelfs via de mond toegediende corticosteroïden zijn uitgetest bij postherpetische pijn, maar vrijwel altijd zonder succes. De mogelijkheden om de pijn toch te verzachten, worden in het onderdeel 'Neurogene Pijn' in de sectie 'Pijn & Pijnbestrijding' uitvoerig besproken.

Sinds 2010 bestaat de mogelijkheid middels vaccinatie met het zogenaamde varicella zostervaccin (Zostavax®) het optreden van gordelroos en postherpetische neuralgie te voorkomen. Het is bestemd voor personen ouder dan 50 jaar. Onderzoek toonde aan dat vaccinatie van 60-jarigen en ouder het aantal gevallen van gordelroos halveerde en dat er bovendien een reductie was van de ernst van postherpetische neuralgie. De Gezondheidsraad heeft echter twijfels geuit in een rapport (juni 2016): het risico op het krijgen van gordelroos voor iemand van 70 jaar daalt door vaccinatie van 11, 8 naar 9,8% en het risico op postherpetische neuralgie van 4,7 naar 4%. Na drie jaar is het beschermende werkiing van de prik gehalveerd en na acht jaar is het vaccin vrijwel helemaal uitgewerkt. De Gezondheidsraad is dan ook van mening dat het vaccin niet in het Rijksvaccinatieprogramma thuis hoort. Tegen de tijd dat er een effectiever vaccin op de markt is kan het zinvol zijn vaccinatie tegen gordelroos opnieuw te overwegen.

Wratten
Wratten
komen veel voor, in het bijzonder bij kinderen en jonge volwassenen. Meestal zitten ze op de handen, vooral de vingers, en minder vaak op de voetzolen. Ze worden veroorzaakt door een aantal virussen uit de groep popovavirussen. Ze zijn in lichte mate besmettelijk. Op de handen zien ze eruit als kleine verheven zwellingen met een ruw oppervlak, soms komen ze in groepen voor. Gewoonlijk zijn er geen of weinig klachten. Afhankelijk van de plaats waar ze zich bevinden, kunnen wratten erg hinderlijk zijn, ook om cosmetische redenen. Op de voetzolen kunnen ze pijnlijk zijn tijdens het lopen.

Wratten verdwijnen vaak vanzelf. Als ze zo hinderlijk of pijnlijk zijn dat ze moeten worden verwijderd, zijn er diverse methoden. De hardnekkigste exemplaren kunnen worden verwijderd met vloeibare stikstof (‘wegvriezen’) of door ze chirurgisch weg te snijden. Een hoge concentratie salicylzuur (merkloos, Formule W®, Salicylzuur FNA), eenmaal per dag op de wrat aangebracht en afgedekt met een pleister, is eveneens effectief. Genitale wratten worden met imiquimod (Aldara®, Zyclara®) of podofyllotoxine (Condyline®, Wartec®) als crème of applicativloeistof aangebracht, behandeld (zie ook het onderdeel 'SOA' in de sectie 'Seks & Voortplanting').

overzicht   medicatie  bij  Virale  huidinfecties

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
Koortslip
aciclovir cutaan
 

merkloos, Koortslip crème®
Zovirax koortslip®

 crème: 5%
 
Gordelroos
aciclovir


famciclovir

valaciclovir

merkloos, Zovirax®


merkloos

merkloos, Zelitrex®

 suspensie: 40 mg/ml
 tablet:
200, 400 en 800 mg
 
 tablet:
125 en 500 mg
 
 tablet:
250 en 500 mg
Wratten
salicylzuur


imiquimod

podofyllotoxine
 

merkloos, Formule W®
Salicylzuur FNA

Aldara®, Zyclara®

Condyline®, Wartec®
 

 applicatievloeistof: 17%
 zalf: 20 en 40%
 
 crème: 3,75 en 5%
 
 applicatievloeistof: 0,5%
 crème: 0,15%


Externe links:
    https://www.thuisarts.nl/koortslip (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.thuisarts.nl/gordelroos (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.thuisarts.nl/wratten (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    http://www.huidhuis.nl (Het Huidhuis)
    http://www.huidfonds.nl (Stichting Nationaal Huidfonds)
    http://www.rivm.nl (Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding, RIVM)
    http://www.farmacotherapeutischkompas.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)
    http://www.geneesmiddelenbulletin.nl (Geneesmiddelenbulletin)
 


Bacteriële  huidinfecties

Impetigo
Impetigo
is een besmettelijke huidinfectie die wordt veroorzaakt door stafylokokken- of streptokokken-bacteriën, of door beide. De infectie vertoont zich meestal in het gelaat, op de rugzijde van de handen en op de armen. Er vormen zich slappe blaren die vrijwel direct kapotgaan, waardoor nattende, rode plekken ontstaan, hetgeen met veel jeuk gepaard gaat. Er ontstaan ook korsten (‘krentenbaard’), die na enkele dagen loslaten en door andere korsten worden vervangen. Deze aandoening komt nogal eens voor bij kinderen op de leeftijd van vijf tot zeven jaar. Door de besmettelijkheid ziet men soms groepinfecties, bijvoorbeeld op school, in de speeltuin (zandbak) of op de camping. Bij baby’s kan een potentieel ernstige vorm van impetigo voorkomen.

De behandeling bestaat uit het aanbrengen van een crème of zalf met fusidinezuur (merkloos, Affusine®, Fucidin®), mupirocine (Bactroban®) of tetracycline cutaan (merkloos, Tetracycline FNA) op de aangetaste huidgedeelten. Verder zijn hygiënische maatregelen van groot belang: niet krabben of peuteren, handen regelmatig wassen met desinfecterende zeep en afdrogen met schone handdoeken. Wanneer de lokale behandeling niet helpt en er tevens sprake is van koorts, wordt de behandeling voortgezet met een orale penicilline-kuur. Flucloxacilline (merkloos, Floxapen®) is dan het penicillinepreparaat van voorkeur (voor meer details zie penicillinen in het onderdeel 'Ziekteverwekkers & Antibiotica' in de sectie 'Infectieziekten').

Steenpuisten
Steenpuisten
(furunkels) zijn infecties van een haarzakje of een zweetklier, veroorzaakt door etterbacteriën (stafylokokken). De infectie breidt zich in de omgeving van de huid uit, waarna een etterbuil (abces) ontstaat. Steenpuisten komen het meest voor bij mannen. Een groep steenpuisten noemt men een ‘negenoog’. Meestal ontstaan steenpuisten op de plaats van een schaafwond, in de nek door het schuren van een boord, of op plaatsen waar de huid beschadigd raakt door knellende kleding. Steenpuisten in de uitwendige gehoorgang (zie ook 'Gehooraandoeningen' elders in deze sectie 'Huidaandoeningen') zijn zeer pijnlijk. Meestal breken steenpuisten vanzelf door. De etterige inhoud komt dan naar buiten en het leed is meestal gauw geleden. Bij veel pijn kan een steenpuist worden opengesneden. Lokale toediening van antibiotica heeft weinig zin. Alleen als steenpuisten regelmatig voorkomen - men spreekt dan van furunculose - wordt een orale penicilline-kuur met tabletten of capsules overwogen. Flucloxacilline (merkloos, Floxapen®) is dan het penicillinepreparaat van voorkeur (voor meer details zie  penicillinen in het onderdeel 'Ziekteverwekkers & Antibiotica' in de sectie 'Infectieziekten').

overzicht   medicatie  bij  Bacteriële  huidinfecties

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
Impetigo
Lokale antibiotica
fusidinezuur


mupirocine

tetracycline cutaan

Orale antibiotica

flucloxacilline
 


merkloos, Affusine®
Fucidin®

Bactroban®

merkloos
Tetracycline FNA

merkloos, Floxapen®
 

 
 crème, zalf: 2%; intertulle: gaas
 geïmpregneerd met de zalf
 
 zalf: 2%
 

 crème, smeersel, zalf:
1 en 3%


 
 capsule:
250 en 500 mg
 
suspensie: 25 mg/ml
Steenpuisten
flucloxacilline
 

merkloos, Floxapen®
 

 capsule: 250 en 500 mg
 
suspensie: 25 mg/ml


Rosacea

Rosacea is een rode uitslag in het midden van het gezicht die vaak gepaard gaat met een branderig gevoel of jeuk. Het wordt ook wel couperose genoemd. Hoewel rosacea tamelijk effectief met antibacteriële middelen kan worden behandelijk, is onduidelijk of en zo ja welke micro-organismen/bacteriën verantwoordelijk zijn voor deze aandoening. De oorzaak is dus onbekend, maar erfelijkheid speelt mogelijk een rol. De aandoening komt meer voor bij blonde of rossige personen bij zowel vrouwen als mannen tussen 30 en 50 jaar. De symptomen kunnen erger worden na het eten van een gekruid gerecht, het drinken van alcohol of het binnengaan van een warme ruimte. Bij 30% van de patënten komt het familiair voor.
Meestal begint het met een hevige blos op de wangen en het voorhoofd. Later ontstaat huiduitslag, aanvankelijk met tussenpozen, maar soms blijvend. De huiduitslag wordt gekenmerkt door een rode, gezwollen huid en pukkels met gele of witte kopjes en zichtbare haarvaatjes. Als de huid van de neus is aangedaan, kunnen paarsrode verdikkingen ontstaan; dit komt vooral voor bij oudere mannen.

Als duidelijk is dat de rosacea verergert door gekruid voedsel, alcohol of koffie, doet men er goed aan deze zoveel mogelijk te vermijden. Hetzelfde geldt voor blootstelling aan zonlicht en het gebruik van een corticosteroïd-crème of-zalf.
Ter behandeling van de klachten kan een crème of een gel met azelaïnezuur (merkloos, Azelaïnezuur FNA), ivermectine (Soolantra®) of metronidazol cutaan (merkloos, Metrosa®, Rosiced®, Rozex®) voorgeschreven worden, die vaak effectief is. Als de klachten niet verdwijnen, kan een orale behandeling met tetracycline (merkloos) of doxycycline (merkloos, Doxy Disp®, Efracea®) effectief zijn (voor meer details zie tetracyclinen in het onderdeel 'Ziekteverwekkers & Antibiotica' in de sectie 'Infectieziekten'). Soms echter kan het jaren duren voordat de klachten helemaal verdwijnen. Sommige mensen, vooral mannen, houden de klachten levenslang.

overzicht   medicatie  bij  Bacteriële  huidinfecties

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
Rosacea
Lokale middelen
azelaïnezuur


ivermectine

metronidazol cutaan


Orale antibiotica

doxycycline


tetracycline


merkloos
Azelaïnezuur FNA

Soolantra®

merkloos, Metrosa®
Rosiced®
, Rozex®


merkloos, Doxy Disp®
Efracea®

merkloos


 
crème: 200 mg/g
 

 crème:
10 mg/g

 crème: 0,75 en 1%
 
gel: 0,75 en 1%



 
capsule mga*: 40 mg
 
tablet: 100 mg

 capsule: 250 mg
mga* = met gereguleerde afgifte


Wondroos

Wondroos
(erysipelas) is een acuut optredende huidinfectie, veroorzaakt door streptokokken-bacteriën. Er verschijnt een helderrode plek, vaak in de buurt van een wond. Deze plek verspreidt zich en heeft een gespannen, glimmend en glanzend, warm en rood, gezwollen oppervlak, dat pijnlijk is. Dit gaat gepaard met (hoge) koorts, rillingen en malaise. De infectie komt vaak op de wang of het been voor. Zonder behandeling kan de infectie bij zeer jonge en oude mensen door uitbreiding van het proces complicaties veroorzaken, soms zelfs met dodelijke afloop.

Met behulp van antibiotica die via de mond (oraal) moeten worden toegediend, heeft men de ziekte doorgaans snel onder controle. De penicilline-preparaten feneticilline (Broxil®) of fenoxymethylpenicilline (merkloos) zijn eerste keuze; ze moeten dan driemaal daags gedurende tien tot veertien dagen worden geslikt. Werken deze middelen onvoldoende dan is er mogelijk sprake van een menginfectie met stafylokokken-bacteriën. Dan moet meteen uitgeweken worden naar flucloxacilline (merkloos, Floxapen®), eveneens een penicillinepreparaat maar vooral werkzaam tegen stafylokokkeninfecties (voor meer details zie penicillinen in het onderdeel 'Ziekteverwekkers & Antibiotica' in de sectie 'Infectieziekten'). Afgezien van penicillineovergevoeligheid veroorzaken de hier genoemde penicillinepreparaten vrijwel nooit bijwerkingen. Als er sprake is van penicillineovergevoeligheid, is azitromycine (merkloos, Zithromax®), claritromycine (merkloos, Klacid®), clindamycine (merkloos, Dalacin C®) of erytromycine (merkloos, Erythrocine®, Erythrocine-ES®) het alternatief. Deze middelen kunnen als bijwerking soms maag-darmstoornissen (misselijkheid, buikpijn, diarree) veroorzaken (voor meer details zie macroliden in het onderdeel 'Ziekteverwekkers & Antibiotica' in de sectie 'Infectieziekten').

overzicht   medicatie  bij  Bacteriële  huidinfecties

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
Wondroos
Penicillinen
feneticilline


fenoxymethyl-
       penicilline
 
flucloxacilline

Bij penicilline-
    overgevoeligheid
azitromycine


claritromycine



clindamycine


erytromycine


 


Broxil®


merkloos


merkloos, Floxapen®



merkloos,
Zithromax®


merkloos
, Klacid®



merkloos, Dalacin C®


merkloos
, Erythrocine®
Erythrocine-ES®

 

 
 capsule:
250 en 500 mg
 suspensie:
25 mg/ml
 
 capsule:
250 mg
 

 capsule: 250 en 500 mg
 
suspensie: 25 mg/ml


 
suspensie: 40 mg/ml
 tablet:
250 en 500 mg


 suspensie: 25 en 50 mg/ml
 tablet (mga*):
250 en 500 mg


 
capsule: 150 en 300 mg
 suspensie:
15 mg/ml


 sachet (voor suspensie):

              500 en 1000 mg
 suspensie:
25 en 50 mg/ml
 tablet:
250 en 500 mg


Ziekte  van  Lyme
De ziekte van Lyme, genoemd naar Old Lyme, een stadje in de Amerikaanse staat Connecticut waar de ziekte het eerst (1975) werd geconstateerd, wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi, een reden waarom de ziekte ook wel borreliose of lymeborreliose wordt genoemd. Een andere medische naam is erythema migrans, vanwege de eerste verschijnselen van deze ziekte op de huid. De ziekte wordt op de mens overgebracht door geïnfecteerde teken (Ixodes ricinus, enkele millimeters grote, spinachtige insecten) die zich in struikgewas en bosschages ophouden. Besmetting vindt gewoonlijk pas plaats nadat de geïnfecteerde teek minstens 24 uur op het lichaam vastgezogen heeft gezeten. Na enkele dagen tot weken verspreiden de bacteriën zich via de lymfe- en bloedbaan naar andere organen of delen van de huid. Niet alle teken zijn besmet met de gevreesde bacterie; geschat wordt dat er jaarlijks enkele tienduizenden Nederlanders een tekenbeet oplopen en dat een kwart er ziek van wordt.


Afbeelding van een enkele millimeters grote teek (Ixodes ricinus)

Kenmerkend voor de ziekte is dat zich na enkele dagen tot weken op de plaats van de tekenbeet een ronde, rode plek ontstaat, die zich langzaam uitbreidt tot een ring met een diameter van 5 tot 15 cm, het zogeheten erythema migrans. Vrijwel de helft van de patiënten ontwikkelt snel na het verschijnen van de grote rode plek meerdere, vaak kleinere, rode plekken elders op de huid. Soms gaan de huidverschijnselen gepaard met koorts, moeheid, hoofdpijn, spierpijn, stijve nek en gewrichtspijnen. Dit eerste stadium van de ziekte gaat vaak na enige tijd spontaan voorbij, ook zonder antibiotische behandeling. Als daarna (maanden tot jaren) zich geen andere verschijnselen voordoen, moet de patiënt als genezen worden beschouwd. Toch kunnen zich na verloop van tijd nadat de huidverschijnselen verdwenen zijn, geheel andere symptomen voordoen. Bijvoorbeeld gewrichtsproblemen (artritis), met name in het kniegewricht. Ook kunnen neurologische problemen ontstaan zoals tintelingen in arm, been of romp, aangezichtsverlamming of zelfs hersenvliesontsteking (meningitis). Ernstige hartcomplicaties kunnen ook optreden.
De diagnose van de ziekte van Lyme is doorgaans gebaseerd op de karakteristieke symptomen bij personen die in een situatie hebben verkeerd waar een tekenbeet mogelijk was. Bij twijfel kan ook bloedonderzoek plaatsvinden om de hoeveelheid antistoffen tegen de bacterie te bepalen.

Antibiotica
Teken kunnen worden verwijderd door ze met een pincet of een speciaal tekentangetje met een lichtdraaiende bewegen los te maken. Antibiotica zijn in alle stadia van de ziekte van Lyme werkzaam. Vroege behandeling is echter de beste manier om complicaties te voorkomen. Het erythema migrans (letterlijk: verplaatsende roodheid), het eerste stadium van de ziekte van Lyme, kan met diverse typen antibiotica effectief worden behandeld. Het tetracycline-derivaat doxycycline (merkloos, Doxy Disp®) gedurende tien dagen en het breedspectrumpenicilline amoxicilline (merkloos) gedurende veertien dagen zijn antibiotica die het meest zijn onderzocht bij deze infectie en blijken even effectief. Op basis van het bijwerkingenprofiel en de toepasbaarheid bij kinderen en zwangere vrouwen heeft amoxicilline de voorkeur boven doxycycline. Ook bij gevorderde, ernstige of blijvende ziekte kunnen de genoemde antibiotica worden gebruikt zij het intensiever (hoger gedoseerd) en gedurende langere tijd (drie tot vier weken weken). Bij gevaarlijke complicaties (meningitis, hartproblemen) worden cefalosporinen (doorgaans ceftriaxon [merkloos, Rocephin®]) middels een intraveneus infuus rechtstreeks via een ader in de bloedbaan toegediend (voor meer details zie penicillinen, tetracyclinen en cefalosporinen in het onderdeel 'Ziekteverwekkers & Antibiotica' in de sectie 'Infectieziekten').

Overigens is het altijd zinvol om in gebieden waar veel teken voorkomen, armen en benen bedekt te houden om het risico van een beet te beperken. Teken kunnen op afstand worden gehouden door op onbedekte lichaamsdelen een insectenwerend middel (‘repellent’) te gebruiken dat 30 à 50 procent diëthyltoluamide (merkloos, meestal DEET genoemd) bevat, bijvoorbeeld Care Plus® DEET.

overzicht   medicatie  bij  Bacteriële  huidinfecties

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
Ziekte  van  Lyme
amoxicilline



ceftriaxon

doxycycline

merkloos



merkloos, Rocephin®


merkloos, Doxy Disp®

 capsule: 375 en 500 mg
 suspensie:
25, 50 en 100 mg/ml
 tablet:
250-1000 mg

 
 injectie/infusievlst.:
500-2000 mg
 
 tablet:
100 mg
Preventief
diëthyltoluamide
(DEET)


merkloos
Care Plus® DEET

 
 applicatievloeistof: 30-50%
 


Steun 'Medicijnen op Maat':  een  OPROEP !

Externe links:
    https://www.thuisarts.nl/impetigo (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.thuisarts.nl/steenpuist (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.thuisarts.nl/rosacea (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.thuisarts.nl/wondroos (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.thuisarts.nl/Lyme (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    http://www.huidhuis.nl (Het Huidhuis)
    http://www.huidfonds.nl (Stichting Nationaal Huidfonds)
    https://www.nhg.org (Nederlands Huisartsen Genootschap)
    http://www.diliguide.nl (Lymeziekte; Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO)
    http://www.rivm.nl (Lymeziekte; Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding, RIVM)
    http://www.farmacotherapeutischkompas.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)
    http://www.geneesmiddelenbulletin.nl (Geneesmiddelenbulletin)

 Terug