Terug

MEDICIJNEN  op  MAAT

 HomeAlgemeenZiektenMedicijnen

REUMATISCHE  AANDOENINGEN

INHOUD

 jicht
  ▪ ziektebeeld
  ▪ aanvalsbehandeling
  ▪ jichtpreventie

Jicht

ziektebeeld
Eigenlijk is jicht (arthritis urica) een gewrichtsaandoening die het gevolg is van een stofwisselingsstoornis (zie ook jicht in de sectie 'Hormonen & Stofwisseling'). De urinezuurhuishouding in het lichaam is enigszins uit balans, waardoor uraatkristallen zich in de gewrichten en in het kraakbeen kunnen afzetten. Dit kan leiden tot een ernstige ontstekingsreactie met hevige pijn. Jicht komt vooral voor bij mannen tussen 40 en 60 jaar, die te zwaar zijn. Maar ook een erfelijke aanleg, drinkgewoonten (alcohol), overbelasting van de gewrichten en stress spelen een rol.

Jicht ontstaat meestal in het basisgewricht van de grote teen, maar ook wel eens in het kniegewricht of in een ander gewricht. De ziekte verloopt vaak in acute aanvallen, die vooral ’s nachts beginnen. De belangrijkste verschijnselen zijn een zeer pijnlijke, warm aanvoelende zwelling van het gewricht en een dieprode verkleuring van de huid rond het gewricht. Soms heeft de patiënt ook koorts. De patiënt kan enkele dagen tot ruim een week klachten hebben; daarna verdwijnen ze meestal volledig. Zonder behandeling kunnen de aanvallen elkaar met telkens kleinere tussenpozen opvolgen, waardoor op den duur een chronische gewrichtsontsteking ontstaat. Andere symptomen van een verstoorde urinezuurhuishouding zijn de vorming van nierstenen (zie ook nierstenen in de sectie 'Nieren & Urinewegen') en jichtknobbels (tophi), bijvoorbeeld in de oorschelp.


Stroomdiagram bij de behandeling van jicht.

Aanvalsbehandeling
Het oudste, maar nog steeds het meest werkzame middel is colchicine (merkloos). Het vreemde is dat nog altijd niet precies bekend is hoe dit middel werkt. Het heeft geen pijnstillende werking en ook de urinezuurconcentratie in het bloed wordt niet beïnvloed. Toch kan een hevige jichtaanval na het innemen van colchicinecapsules vrij snel afnemen. Bij andere gewrichtsontstekingen heeft colchicine vrijwel geen effect. Het is geen onschuldig middel, want er kunnen nogal eens bijwerkingen ontstaan, vooral bij te hoge doseringen. Bij de bijwerkingen staan klachten van het maag-darmkanaal in de vorm van misselijkheid, braken, buikkrampen en diarree op de voorgrond. Gewoonlijk zijn in totaal ongeveer 4 à 8 capsules van 0,5 mg (verspreid over de dag in te nemen) nodig om de aanval te onderbreken. In verband met de giftigheid van colchicine mag zo’n kuur niet binnen drie dagen worden herhaald.

Als alternatief voor colchicine komen bepaalde NSAID’s (ontstekingsremmende pijnstillers) in aanmerking zoals ibuprofen (merkloos, Advil®, Brufen®, Nurofen®, Sarixell®, Spidifen®, Zafen®), naproxen (merkloos, Aleve®), diclofenac (merkloos, Cataflam®, Voltaren®, Voltaren K®) of het sterker werkende indometacine (merkloos) gebruikt (voor meer informatie over deze middelen zie ook kleine pijnstillers & NSAID's in het onderdeel 'Pijnbestrijding' in de sectie 'Pijn & Pijnbestrijding'). Met betrekking tot de bijwerkingen van de NSAID’s gaat het vooral om maag-darmproblemen; misselijkheid en maagpijn (zuurbranden) komen vaak voor. Ook kunnen maag-darmzweren ontstaan, en soms zelfs maagperforaties en -bloedingen, vooral bij ouderen. De kans op deze nare bijwerkingen kan verminderd worden door de pijnstiller te combineren met een bepaald type maagzuurremmer (een zogenoemde protonpompremmer), omeprazol (merkloos, Losec®, Losecosan®, Omecat®). Een andere mogelijkheid is het gebruik van een zogeheten COX-2-remmer (in het onderdeel 'Pijnbestrijding' in de sectie 'Pijn & Pijnbestrijding'). Deze pijnstillers zouden eveneens de kans op maag-darmproblemen verminderen. Het slikken van Celecoxib (merkloos, Celebrex®) of etoricoxib (Arcoxia®) is dan een optie.

Een andere optie is het gebruik van corticosteroïden. Meestal worden dan de orale corticosteroïdpreparaten  prednison (merkloos, Lodotra®) of prednisolon (merkloos, Prednisolon FNA) in de vorm van een capsule of tablet gegeven gedurende 5-10 dagen. Bij deze (korte) behandelduur zijn er van deze middelen nauwelijks bijwerkingen te verwachten.

overzicht  medicatie  bij  jicht

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte

aanvalsbehandeling

colchicine

merkloos

 tablet: ½ mg
NSAID's
diclofenac


ibuprofen






indometacine


naproxen
 

merkloos, Cataflam®
Voltaren®

merkloos
, Advil® Brufen®, Nurofen®
Sarixell®,
 Spidifen®
Zafen®



merkloos


merkloos
, Aleve®
 

 tablet (mga*): 12½-100 mg
 zetpil: 25, 50 en 100 mg
 
 bruispoeder: 400 en 600 mg
 capsule, dragee: 200, 400 mg
 suspensie: 20 mg/ml
 smelttablet: 200 mg
 tablet (mga*): 200-800 mg
 zetpil: 125 en 500 mg
 
 capsule (mga*): 25-75 mg
 zetpil: 50 en 100 mg
 
 tablet: 220-550 mg
 zetpil: 250 en 500 mg
Maagbescherming  (vanwege  NSAID-gebruik)
omeprazol


misoprostol

Vaste combinaties
diclofenac/
       /misoprostol

naproxen/
       /esomeprazol

merkloos, Losec®
 Losecosan®, Omecat®

merkloos
, Cytotec®


merkloos
, Arthrotec®


Vimovo®
 

 capsule, tablet: 10-40 mg

 
 tablet: 200 microg

 
 tablet: 50/200 en 75/200 mg

 
 tablet mga*: 500/20 mg
 
COX-2-remmers
celecoxib

etoricoxib

merkloos, Celebrex®

Arcoxia®

 capsule: 100 en 200 mg
 
 tablet: 30-120 mg
corticosteroïden
prednisolon



prednison

merkloos
Prednisolon FNA


merkloos
, Lodotra®

 capsule: 10-75 mg
 
drank: 1 en 5 mg/ml
 
tablet: 5, 20 en 30 mg
 
 tablet (mga*): 1, 2 en 5 mg

jichtpreventie

allopurinol

benzbromaron

febuxistat

merkloos, Zyloric®

Desuric®

Adenuric®

 tablet: 100, 200 en 300 mg
 
 tablet: 100 mg
 
 tablet: 80 en 120 mg
mga* = met gereguleerde afgifte

Jichtpreventie
Als de acute jichtklachten verdwenen zijn, spontaan of met behulp van medicijnen, moet men bepaalde leefregels volgen om nieuwe klachten zo veel mogelijk te voorkomen. Het gaat dan om beperking van het alcoholgebruik, afvallen als men te zwaar is en voldoende lichaamsbeweging, veel drinken (van water!) en daardoor regelmatig plassen, voorkómen van lichamelijke en geestelijke stress en in sommige gevallen het volgen van een purinearm dieet. Wat dit laatste betreft, is het verstandig lever, niertjes, hersenen, zwezerik en vleesextract uit het menu te schrappen en niet te veel vlees en vis te eten.

Om jichtaanvallen te voorkomen, kunnen ook urinezuurverlagende middelen worden voorgeschreven. In Nederland is allopurinol (merkloos, Zyloric®) en sinds 2013 febuxostat (Adenuric®) beschikbaar, die de vorming van urinezuur tegengaan. Deze middelen worden doorgaans levenslang gegeven als iemand meer dan drie jichtaanvallen per jaar heeft. Het gevolg is geleidelijke daling van urinezuurspiegel in het bloed, jichtknobbels worden kleiner (na 6-12 maanden kunnen ze geheel verdwenen zijn) en er worden geen uraatstenen in de nieren en de urinewegen gevormd door de verminderde excretie van urinezuur. Het maximale effect op de urinezuurspiegel van een bepaalde dosering allopurinol wordt na een tot drie weken bereikt; na stoppen van het gebruik is het effect op de urinezuurspiegel na vier dagen verdwenen. De belangrijkste bijwerking is tijdelijke verergering van acute jichtaanvallen bij het begin van de behandeling (eerste maanden) door mobilisatie van bestaande uraatdepots. Hierdoor is het nodig allopurinol insluipend (geleidelijk opbouwend) te doseren. Ook met colchicine of NSAID’s zijn deze grotendeels te voorkomen.
Allopurinol
wordt door de meeste patiënten goed verdragen. Soms kan er een allergische reactie ontstaan in de vorm van huiduitslag. Gelukkig komt dat niet vaak voor, maar het is wel een reden om met dit middel te stoppen. Duizeligheid en misselijkheid (te voorkomen door het middel na de maaltijd in te nemen) worden een enkele maal gezien, maar zijn niet ernstig. In geval van allergie voor allopurinol is benzbromaron (Desuric®) het alternatief.


Steun 'Medicijnen op Maat':  een  OPROEP !

Externe links:
    http://www.reumafonds.nl (Reumafonds)
    https://www.thuisarts.nl (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.nhg.org (Nederlands Huisartsen Genootschap)
    http://www.
farmacotherapeutischkompas.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)
    http://www.geneesmiddelenbulletin.nl (Geneesmiddelenbulletin)

Terug