Terug

MEDICIJNEN  op  MAAT

 HomeAlgemeenZiektenMedicijnen

REUMATISCHE  AANDOENINGEN

INHOUD

 lage-rugpijn
  ▪ ziektebeeld
  ▪
spit of hernia?
  medicatie

Lage-rugpijn

ziektebeeld
Hoewel lage-rugpijn niet altijd tot de reumatische aandoeningen wordt gerekend, wordt ze wel in deze paragraaf besproken, omdat de klachten met het bewegingsapparaat te maken hebben. Lage-rugpijn komt zeer vaak voor. Van de totale bevolking heeft 60 tot 90 procent ten minste één keer in het leven last van lage-rugpijn. Deze aandoening komt bij mannen en vrouwen even vaak voor, meestal tussen het vijfentwintigste en vijfenzestigste levensjaar. Lage-rugpijn heeft grote sociaal-economische gevolgen door ziekteverzuim, ziektekosten en uitkeringen in verband met ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Het vooruitzicht voor een patiënt met lage-rugpijn is meestal goed, omdat de pijn bijna altijd weer verdwijnt. De helft van de mensen met rugklachten herstelt binnen een week, en 95 procent binnen drie maanden. Daarna kan de rugpijn terugkomen, soms in minder ernstige vorm. Bij patiënten die vroeger vaak of langdurig rugpijn hadden, zal de rugpijn in het algemeen sneller en heviger terugkomen.

Bij lage-rugpijn kan in 90 tot 95 procent van de gevallen geen duidelijke oorzaak worden aangewezen. Lichte afwijkingen in de stand van rug, benen of voeten en kleine structurele afwijkingen zijn geen verklaring voor lage-rugpijn. Men neemt aan dat deze onverklaarde rugpijn te maken heeft met overbelasting van structuren van de wervelkolom die gevoelig zijn voor pijn, zoals tussenwervelschijven, gewrichten, zenuwen en spieren. In een kleine minderheid van de gevallen is wél een duidelijke oorzaak aanwezig: spit, hernia, artrose van de wervels en de tussenwervelschijven (spondylosis deformans, zie ook onder ‘Artrose’ in deze sectie) of de ziekte van Bechterew (zie hierboven).

Spit  of  hernia?
Bij plotseling optredende lage-rugpijn kan men zich vrijwel niet bewegen. Het slachtoffer ligt in een dwangstand in bed en is doodsbenauwd dat hij zich moet verroeren. De kans is groot dat men te maken heeft met een acute spitaanval of met een acute hernia. De arts zal moeten uitmaken om welke aandoening het gaat, hetgeen in de eerste, acute fase niet gemakkelijk is.

Spit (lumbago) is een plotseling optredende hevige pijn, met gedeeltelijke machteloosheid in het gebied van de lendenspieren. Dit ernstige ongemak ontstaat vaak na een onverwachte beweging (vertillen, verstappen), door afkoeling of vermoeidheid, maar kan ook spontaan optreden. De oorzaak is vaak niet duidelijk, maar wordt meestal gezocht in het spier- en bandapparaat, dat tijdelijk in een hevige kramptoestand verkeert. Anders dan bij een hernia, mag men na een aantal dagen – maximaal ongeveer één week – herstel verwachten. Massage en lokale toediening van warmte (infraroodlamp) kunnen verbetering geven, terwijl pijnstillers (ook de wat sterker werkende NSAID’s, zie ook kleine pijnstillers & NSAID's in het onderdeel 'Pijnbestrijding' in deze sectie 'Pijn & Pijnbestrijding') weinig effect hebben.

Al vrij lang is bekend dat diazepam (merkloos, Stesolid®) soms wél helpt. Diazepam behoort tot de benzodiazepinen, een groep medicijnen die van belang zijn als slaapmiddelen en als anxiolytica, middelen tegen angst en nervositeit (zie ook de onderdelen slaapstoornissen en angststoornissen in de sectie 'Hersenen & Zenuwstelsel'). Naast een kalmerende en angstonderdrukkende werking heeft diazepam ook een spierverslappende werking. Bij spit doorbreekt diazepam de met hevige pijn gepaard gaande spierkramp in het aangedane gebied. Een groot nadeel is dat de dosering hoger moet zijn dan bij de gebruikelijke toepassingen van diazepam. Daardoor wordt men suf en slaperig en is normaal functioneren nauwelijks mogelijk.

In tegenstelling tot een acute spitaanval heeft een hernia (hernia nuclei pulposi) een duidelijke oorzaak. Het gaat om een uitstulping van de geleiachtige kern (nucleus pulposus) in een tussenwervelschijf van de wervelkolom. Daardoor ontstaat druk op bepaalde zenuwbanen, hetgeen kan leiden tot ernstige klachten, variërend van acute lage-rugpijn zoals bij spit, tot krachtverlies en verminderde reflexen in been en voet. Als de patiënt ook pijn heeft in de achterkant van het boven- en onderbeen, die doortrekt tot in de voet, spreekt men van ischias. Tegenwoordig spreekt men liever van het zogenaamde lumbosacraal radiculair syndroom, meestal afgekort tot LRS.

Medicatie
In veel gevallen gaat een hernia vanzelf over. Bij ernstige uitvalsverschijnselen wordt eerst bedrust (maximaal twee weken) voorgeschreven. De pijn kan worden bestreden met een eenvoudige pijnstiller als paracetamol (merkloos, Panadol®, Pinex®) of met wat sterker werkende, ontstekingsremmende pijnstillers van het type NSAID’s en COX-2-remmers  (zie ook kleine pijnstillers & NSAID's in het onderdeel 'Pijnbestrijding' in de sectie 'Pijn & Pijnbestrijding'), maar de kans op succes is vrij gering. Met de toevoeging van een zwakwerkende opiaat of opioïd (zie ook opiaten & opioïden in het onderdeel 'Pijnbestrijding' in de sectie 'Pijn & Pijnbestrijding') zoals codeïne (merkloos) of tramadol (merkloos, Tramagetic®, Tramal®) aan paracetamol of een NSAID wordt een versterking van het pijnstillende effect verkregen. Vooral bij codeïne kan als bijwerking obstipatie ontstaan. Dit ongemak kan men bestrijden met het laxeermiddel lactulose (merkloos, Duphalac®, Laxeerdrank/siroop®, Legendal®) of lactitol (Importal®), zie ook laxeermiddelen in het onderdeel 'Darmaandoeningen' in de sectie 'Spijsvertering & Lever'). Als ook een dergelijke combinatie van pijnstillers te weinig soelaas biedt, kan overwogen worden een epidurale injectie (in en rond het ruggenmerg) met een corticosteroïdpreparaat te laten toedienen, meestal is dat methylprednisolon (Solu-Medrol®), zie ook bijnierschorshormonen in de sectie 'Hormonen & Stofwisseling'. Als er na verloop van tijd (enkele maanden) weinig verbetering is en de klachten ernstig blijven (uitvalsverschijnselen!), kan een operatie worden overwogen. Tijdens de operatie wordt de uitstulping die de druk op de zenuwen veroorzaakt, weggenomen.

Een andere mogelijke oorzaak van lage-rugpijn is artrose van de gewrichtjes tussen de wervels (de zogenoemde facetgewrichtjes); de aandoening wordt dan ook facetartrose genoemd. Anders dan bij spit of hernia ontstaat de pijn minder acuut. Afhankelijk van de ernst van de klachten (behalve rug- of nekpijn soms ook uitstralende pijn in benen en armen) kan een facetdenervatie worden uitgevoerd. Hierbij schakelt de anesthesioloog een kleine zenuw van het facetgewricht uit.

overzicht  medicatie  bij  lage-rugpijn

stofnaam

merknaam®

 toedieningsvorm: sterkte
Kleine  pijnstillers
paracetamol


 

 merkloos, Panadol®
 Pinex®

 

 bruistablet: 1000 mg
 granulaat: 500 mg
 (smelt)tablet: 500 en 1000 mg
 zetpil: 500 en 1000 mg
NSAID's
acetylsalicylzuur



carbasalaatcalcium


diclofenac


ibuprofen





naproxen
 

merkloos
Alka-Seltzer®
Aspirine®,
Aspro®

merkloos
, Ascal®

merkloos
, Cataflam®
Voltaren®
 
merkloos
, Advil®
Brufen®, Nurofen®
Sarixell®,
 Spidifen®
Zafen®


merkloos
, Aleve®
 

 bruistablet: 500 mg
 
granulaat: 500 mg
 
(kauw)tablet: 500 mg
 
 poeder: 600 mg
 
 tablet (mga*): 50-100 mg
 zetpil: 50 en 100 mg
 
 bruispoeder: 400 en 600 mg
 capsule, dragee: 200, 400 mg
 smelttablet: 200 mg
 tablet (mga*): 200-800 mg
 zetpil: 500 mg
 
 tablet: 220-550 mg
 zetpil: 250 en 500 mg
COX-2-remmers
celecoxib

etoricoxib

merkloos, Celebrex®

Arcoxia®

 capsule: 100 en 200 mg
 
 tablet: 30-120 mg

maagbescherming  (vanwege NSAID-gebruik)

omeprazol


misoprostol

Vaste combinaties
diclofenac/
       /misoprostol

naproxen/
       /esomeprazol

merkloos, Losec®
 Losecosan®, Omecat®

merkloos, Cytotec®


merkloos, Arthrotec®


Vimovo®
 

 capsule, tablet: 10-40 mg

 
 tablet: 200 microg

 
 tablet: 50/200 en 75/200 mg

 
 tablet mga*: 500/20 mg
 
zwakwerkende  opiaten/opioïden
codeïne

tramadol



 

merkloos

merkloos, Tramagetic®
Tramal®


 

 tablet: 10, 15 en 20 mg
 
 bruistablet, capsule: 50 mg
 capsule mga*: 50-200 mg
 druppelvloeistof: 100 mg/ml
 tablet mga*:
100-300 mg
 tablet sl*: 50 en 100 mg
spierverslapping
diazepam
 

merkloos, Stesolid®
 

 rectiole: 5 en 10 mg
 tablet: 2, 5 en 10 mg
epidurale  corticosteroïdinjecties
methylprednisolon

Solu-Medrol®

 injectievloeistof: 40 en 125 mg
mga* = met gereguleerde afgifte; sl* = sublinguaal (voor onder de tong)


Steun 'Medicijnen op Maat':  een  OPROEP !

Externe links:
    https://www.thuisarts.nl (Thuisarts.nl; Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.nhg.org/lage rugpijn (Nederlands Huisartsen Genootschap)
    https://www.nhg.org/LRS (Nederlands Huisartsen Genootschap)
    http://www.diliguide.nl (Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO)
    http://www.farmacotherapeutischkompas.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)
    http://www.geneesmiddelenbulletin.nl (Geneesmiddelenbulletin)

Terug