Terug

MEDICIJNEN  op  MAAT

 HomeAlgemeenZiektenMedicijnen

SPIJSVERTERING  &  LEVER

INLEIDING

INHOUD

Van mond  tot  kont
Regulatie  van  de  spijsvertering
De lever  en  de galwegen
De alvleesklier
Veel  soorten  medicijnen

De spijsvertering is een verzamelnaam voor allerlei processen die in het spijsverteringskanaal (tractus digestivus) plaatsvinden, met het doel het ingenomen voedsel geschikt te maken voor opname in het bloed en de lymfestroom (weefselvloeistof). Koolhydraten, eiwitten en vetten moeten namelijk tot eenvoudige bouwstenen worden afgebroken voordat ze de darmwand kunnen passeren. Na opname in het bloed en in de lymfe worden de voedingsstoffen via de lever vervoerd naar de weefsels en de organen waar ze gaan deelnemen aan de stofwisseling.


De spijsverteringsorganen van het menselijk lichaam.

Van  mond  tot  kont
Door te kauwen worden de voedselbrokken in de mond verkleind en gemengd met speeksel. Het speeksel bevat een koolhydraatsplitsend enzym, zodat het proces van vertering al in de mondholte begint. Nadat de voedselbrij is ingeslikt, komt hij via de slokdarm (oesophagus) in de maag (gaster, ventriculus) terecht. Daar wordt de brij tijdelijk opgeslagen en gemengd met flinke hoeveelheden maagsap. In het zure maagsap bevinden zich actieve enzymen (onder andere pepsine) die vooral voedseleiwitten kunnen verteren. De snelheid waarmee de inmiddels zure voedselbrij de maag verlaat, hangt af van de samenstelling: koolhydraatrijk voedsel verlaat de maag het snelst, gevolgd door eiwitrijk voedsel. Vetrijk voedsel blijft het langst in de maag.
Via de sluitspier (pylorus) onder in de maag wordt de maaginhoud met peristaltische bewegingen van het spierweefsel rond de maag in de dunne darm geperst. In het eerste gedeelte van de dunne darm, de twaalfvingerige darm (duodenum), wordt de brij gemengd met gal, sap uit de alvleesklier (pancreas) en darmsap. De menging van de maaginhoud met deze verteringssappen komt tot stand door de mechanische activiteit van de darm. De darm bevat overal spieren, zowel kringspieren als spieren in de lengterichting. Daardoor kan hij allerlei bewegingen uitvoeren: insnoeringen, pendelbewegingen en peristaltische bewegingen om de voedselbrij in de richting van de anus te vervoeren.
Gal is via de galblaas afkomstig uit de lever en bevat zogenoemde galzure zouten, die vet met water kunnen mengen (emulgeren). Alvleeskliersap en darmsap bevatten vele soorten enzymen die koolhydraten in suikers splitsen en eiwitten in kleinere brokstukken en aminozuren. Dit proces vindt vooral in het tweede en in het laatste gedeelte van de dunne darm plaats, de zogenoemde nuchtere darm (jejunum) en kronkeldarm (ileum). De splitsingsproducten kunnen dan door het darmslijmvlies worden opgenomen en afgegeven aan het bloed en aan de lymfestroom.
In het laatste gedeelte van de dunne darm wordt de vloeibare darmbrij (of wat daar nog van over is) via een soort klep (valvula coli) in de dikke darm (colon) geduwd. De dikke darm bestaat uit een kort stuk blindedarm (caecum) met wormvormig aanhangsel (appendix), een opstijgend deel (colon ascendens), een dwarsverlopend deel (colon transversum) en een afdalend deel (colon descendens), eindigend in de tamelijk ruime bekkendarm (colon sigmoideum) en de endeldarm (rectum). In de dikke darm worden voornamelijk water en zouten opgenomen, waardoor de brij indikt. Bovendien bevat de dikke darm een grote hoeveelheid bacteriën (de zogenoemde darmflora) die bepaalde vitaminen produceren, die eveneens worden opgenomen. De darmbacteriën breken ook stoffen uit de gal af, waardoor de darminhoud uiteindelijk een bruine kleur krijgt. Afhankelijk van de aard van de oorspronkelijke voedselbestanddelen en onder invloed van rottingsbacteriën wordt gas (vooral methaan) geproduceerd. Door de werking van de endeldarm verlaten de ingedikte en onverteerbare resten het maag-darmkanaal als ontlasting (feces) via de aarsopening (anus). Volwassenen hebben in totaal circa tien meter aan darmen (dunne en dikke darm) in de buikholte, lang genoeg om het aangeboden voedsel goed te verteren.

Regulatie  van  de  spijsvertering
De spijsvertering wordt zowel via zenuwvezels als via chemische prikkels gereguleerd. In de wand van het gehele maag-darmkanaal bevindt zich een zeer uitgebreid zenuwnetwerk, dat de beweeglijkheid van de maag- en van de darmwand en de afscheiding van de spijsverteringssappen regelt. Dit netwerk is verbonden met het autonome zenuwstelsel (zie ook de sectie 'Hersenen & Zenuwstelsel'). De chemische regulatie komt tot stand door de activiteit van darmhormonen. Deze kunnen vrijkomen door zenuwprikkeling, door mechanische prikkeling van de voedselbrij van de wand van het maag-darmkanaal en door chemische prikkels afkomstig van bepaalde bestanddelen van het voedsel.

De  lever  en  de  galwegen
Na het maag-darmkanaal is de lever met een gewicht van ongeveer 1,5 kg het grootste orgaan in de buikholte. De lever is eigenlijk een tussenstation tussen het maagdarmkanaal en het aderlijke (veneuze) deel van de grote bloedsomloop. Al het bloed uit de maag en de darmen moet eerst de lever passeren. Daardoor kan de lever de samenstelling van het bloed controleren, nadat het in de darmen allerlei stoffen heeft opgenomen. De lever reguleert dus de bloedconcentraties van veel voedingsstoffen, zoals de brokstukken van koolhydraten (suikers, met name glucose), die van eiwitten (aminozuren) en die van vetten (vetzuren en triglyceriden). De lever kan glucose opslaan in de vorm van glycogeen, of omzetten in vetten. Ook kan ze uit aminozuren en deels uit vet glucose maken en omgekeerd. Dit alles staat in dienst van de energiehuishouding of stofwisseling, zie ook de sectie 'Hormonen & Stofwisseling'.
In de lever worden uit aminozuren nieuwe eiwitten gemaakt, zoals bloedeiwitten. Daartoe behoren eiwitten die voor de bloedstolling van belang zijn. Het cholesterolgehalte van het bloed wordt eveneens door de lever bepaald. Cholesterol is een noodzakelijke bouwstof voor celmembranen van alle lichaamscellen (zie ook aderverkalking en cholesterol in de sectie 'Bloed & Bloedsomloop'). Verder is cholesterol de uitgangsstof voor bepaalde hormonen en voor de galzure zouten in de galvloeistof. De galvloeistof, die via de galwegen en de galblaas in de dunne darm terechtkomt, speelt een belangrijke rol bij de vetvertering en de vetopname.
Verder worden in de lever bepaalde stofwisselingsproducten en hormonen die met het bloed worden aangevoerd, omgezet en afgebroken en vervolgens met de gal afgevoerd naar de darmen of met het bloed naar de nieren. Op deze manier worden ook veel geneesmiddelen inactief gemaakt. Hetzelfde gebeurt met giftige stoffen die zijn ingeademd of die met het voedsel naar binnen zijn gekomen.

De  alvleesklier
De alvleesklier is een langgerekte klier – ook wel buikspeekselklier of pancreas genoemd – vlak onder de maag en de lever. De alvleesklier levert sap met verteringsenzymen aan de dunne darm. Daarnaast bevat het alvleeskliersap bicarbonaat om de zure voedselbrij uit de maag te neutraliseren. De verteringsenzymen splitsen koolhydraten, eiwitten en vetten in bouwstenen die gemakkelijk door de darmwand kunnen worden opgenomen.
De alvleesklier speelt ook een hele belangrijke rol bij de regulatie van het bloedsuikergehalte in het lichaam. Dat gebeurt met behulp van de hormonen insuline en glucagon. Bij suikerziekte (diabetes mellitus) is er een tekort aan insuline. Dit ziektebeeld wordt in de sectie 'Hormonen & Stofwisseling' uitvoerig besproken.

Veel  soorten  medicijnen
Gezien de vele functies die het maag-darmkanaal heeft bij de spijsvertering en de opname van voedingsbouwstenen in de bloedsomloop, kan er tijdens deze complexe processen veel misgaan. Er bestaan dan ook veel klachten die met de spijsvertering te maken hebben. Het gevolg hiervan is dat op grote schaal allerlei typen maag-darmmiddelen worden gebruikt, overigens niet altijd met evenveel succes. Voor de behandeling van aandoeningen van inwendige organen als lever, alvleesklier en galwegen, zijn er veel minder mogelijkheden.
Op dit moment zijn er geneesmiddelen tegen:

Steun 'Medicijnen op Maat':  een  OPROEP !

Externe links:
     http://www.spijsvertering.info (Maag Lever Darm Stichting)
     http://www.farmacotherapeutischkompas.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)

Terug